Grieken vs Perzen: 300

Men lijkt er geen genoeg van te kunnen krijgen: het ontwikkelde westen versus het barbaarse oosten. Op allerlei manieren en met name de media wordt het Midden-Oosten en de Islam in het algemeen zwart gemaakt. Wel heel dubieus wordt het wanneer men hiervoor de geschiedenis gaat gebruiken. Film is voor dat doel uitermate geschikt en komt bij iedereen aan. Ik doel natuurlijk op de film 300 die pas uit is en waarvoor ontzettend veel reclame wordt gemaakt. Dat valt trouwens toch op, hoe slechter de film, des te meer reclame wordt er overal voor gemaakt. In de film, waarin Perzen er eng uitzien en allemaal gepierced zijn, strijden de Grieken voor 'a century of freedom' (hmm, waar heb ik dat eerder gehoord...). Alsof Sparta ooit een democratie is geweest... Men maakt het allemaal nog veel spectaculairder door wolven en neushorens af en toe voorbij te laten komen en uiteraard ontbreekt, zoals dat hoort in een Amerikaanse film, een expliciete scene met de 'koningin' ook niet.
In de geschiedenis van Griekenland, de Slag bij Thermopylae, is weer iets gevonden om een overdreven en onsmakelijke film van te maken. Historisch rammelt het natuurlijk ook weer aan alle kanten. Daarom hier kort even de historische achtergrond.
In het begin van de 5e eeuw waren de Grieken zowel met Carthago als met Perzië in conflict. In 492 werden Tracië en Macedonië door Darius I bij Perzië ingelijfd. Toen zij echter op weg waren naar Athene, geland op de kust van Attika, zijn zij verslagen bij Marathon omdat ze niet opkonden tegen de zwaargwapende hoplieten falanxen. Tien jaar lang gebeurde er niet zoveel. Xerxes I echter, de nieuwe koning van Perzië, had grootse plannen richting het Griekse schiereiland. Er werd een bond van verschillende stadstaten opgericht, die de opmars van de Perzen echter niet kon stuiten. In 480, na door Thracië te zijn getrokken, werd door de Spartaan Leonidas een list bedacht. Hij zou met een groot leger, waaronder 300 zwaar gewapenden, de Perzen afwachten en door de opstelling in een falanx hen tegenhouden bij een hele smalle pas in de buurt van Thermopulai. De tactiek werkt totdat een overloper een andere weg aan de Perzen verraad. Leonidas stuurt, zodra hij doorheeft dat de slag verloren is en zijzelf ingesloten zullen raken, de rest van het leger naar huis terug. Uiteindelijk sterven zij allen in een moedige strijd. Een verslag van de gebeurtenissen en het vervolg van Xerxes tocht is te lezen bij Herodotos.
Uiteraard is er al geprotesteerd tegen de film. Trouwens niet alleen door Iraniers, ook de Grieken vonden hun voorouders niet zo charmant afgebeeld...
Toch nog naar de film? U bent gewaarschuwd...

De vakidioot

Ze zitten er altijd tussen: van die docenten die hun vak geweldig vinden, over niets anders praten en zichzelf gelukkig prijzen geen wiskunde te geven ;-) Wat is de aanleiding tot deze biecht... Wel, zelfs in mijn winterjas is een Latijnse tekst te vinden. De tekst is van Horatius en meldt: "Quid rides? Mutato nomine de te fabula narratur...": "Wat lach je? Als je de naam verandert, wordt het verhaal over jouw verteld." Satirae 1.1.69. Een jas met een boodschap nietwaar... Ben benieuwd of er binnenkort ook zomerjassen zijn met weer andere spreuken. Misschien wel een ideetje voor een beroep later: grappige teksten in het Latijn en Grieks bedenken of opzoeken om op kleding en andere zaken te laten drukken. Het lijkt wel in te zijn, want niet zo heel lang geleden had mijn broertje een t-shirt bij de Jack & Jones te pakken met de tekst: "Pugna pro Patria" Die tekst was een beetje dubieus als je het mij vraagt...

Hocus Pocus Pilatus Pas...

Wie kent hem niet, de spreuk om iets razendsnel om te toveren. Elk Nederlands kind leert de spreuk weer van zijn of haar ouders, maar waar komt de zin eigenlijk vandaan? Het klinkt wel een beetje als Latijn en de naam Pilatus is bekend uit de Bijbel. Toverspreuken zijn wel vaker (potjes) Latijn. Wie Harry Potter gelezen heeft zal daar zeker Latijnse woorden in hebben herkend. Het gebruik van het Latijn als mysterieuze en voor velen onbegrijpelijke taal stamt uit de Middeleeuwen. Sommige instanties, met de kerk voorop, hielden vast aan deze traditionele taal. Sinds de functie van keizer van het Romeinse rijk min of meer ging samenvallen met de religieuze macht in de rol van paus, (ook nog goed te zien aan de kleding trouwens, hoewel geen enkele keizer Prada's droeg) zijn veel typisch Romeinse en daarmee in feite heidense zaken gehandhaafd. Niet dat een taal, en zeker niet het Latijn wat heel goed klinkt in een kerk, heidens zou zijn, maar het had voor de man-in-de-straat wel tot gevolg dat hij tittel nog iota van de hele mis begreep. Niet voor niets vertaalde Luther de Bijbel naar het Duits, zodat men niet meer afhankelijk was van de uitleg van de clerus. Die konden hiervan natuurlijk heel makkelijk misbruik maken. Nog steeds wordt er door de wat traditionelere katholieken weinig thuis uit de Bijbel gelezen en in de missen slechts gepreekt over het leven van Jezus; eigenlijk alleen maar Nieuwe Testament dus. (Dat was wel weer genoeg propaganda om de papen over te halen zich bij de geuzen aan te sluiten) Maar goed, vanuit dat oogpunt zou het dus goed mogelijk zijn dat klanken, opgevangen tijdens de mis, werden onthouden maar verbasterd. Mogelijk is dat gebeurt met de zinssnede: "Hoc est corpus meum", dit is mijn lichaam. Met de uitspraak, zo leert de Rooms-Katholieke kerk, vindt de transsubstantiatie plaats en bij die gelegenheid werd een bel geluid. Mogelijk dat dit verbasterd is tot hocus pocus. Een andere verklaring, minder waarschijnlijk, dunkt me, is dat het een verbastering zou zijn van de zin "hoc est poculum", dit is de beker (bij de viering van de eucharistie waarbij de beker wijn wordt opgeheven). Het tweede gedeelte van de 'toverformule' :Pilatus pas, is misschien afkomstig uit de Apostolische Geloofsbelijdenis waar van Jezus gezegd wordt: "passus sub Pontio Pilato ", ...geleden heeft onder Pontius Pilatus. Op de afbeelding ziet u een inscriptie die is gevonden bij het meer van Galilea en Pilatus (tweede regel) vermeldt als praefect van de Romeinse provincie Judea. De combinatie van de deze twee stukjes tekst is wel wat bevreemdend en de hele theorie kent geen sterke bewijzen. Hoe het ook zij: toveren blijft spannend of het nu om een konijn uit een hoge hoed gaat of om een koekje dat in een mens verandert en toch nog opgegeten kan worden.

Kunst voor beta's

Op de kamer van Michiel zag ik niet lang geleden een typisch plaatje hangen. Naast een poster van de Verzoeking van de Heilige Antonius van Dali (in zijn soort ook tamelijk typisch te noemen trouwens) De veelkleurige abstracte afbeelding legde hij uit, was een zogenaamde fractal. Daar had ik natuurlijk als alfa'tje nog nooit van gehoord. Een fractal is een figuur die opgebouwd is uit zich steeds herhalende stukjes. De typische opbouw van een dergelijk patroon kan men overal in de natuur tegenkomen, zoals te zien aan deze broccoli. In kleur ziet deze figuren er wel heel spectaculair uit en er zijn ook verschillende vormen (Mandelbrot, Julia) van deze wiskundige figuren ontdekt. Niet verwondelijk dat er ook fractal-kunst bestaat dus. Ookal ben ik iets meer van de figuratieve kunst, toch moet ik toegeven het wel erg intrigerende plaatjes te vinden. Op het bureaublad siert nu een fractal deze computer. Het apparaat staat toch al vreemd in mijn voor het overige ouderwets ingerichte kamer.

Uitje met de 3e

Maandag ondekte ik dat er op dit moment in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden een tentoonstelling te zien is over Asterix en de Romeinen. Dit leek me wel leuk voor de leerlingen en vandaag zijn we er geweest. Het was erg leuk. de vaste collectie van het museum is ook zeker het bezoeken waard. Er is heel veel te zien.

Omnis amans amens

Sinds we elkaar op 10 febr. ontmoetten op de tentoonstelling over Herculaneum mogen we onszelf rekenen tot bovengenoemden...Oplettende lezertjes hadden vast al de link naar zijn site gevonden. Is er niet een uitdrukking: opposites attract...Dat gaat dan voor ons wel op: beta (ir.!) sportief (loopt een marathon (wel een klassiek afstand natuurlijk!) in minder dan drie uur). Maar er zijn ook overeenkomsten: leraar, interesse voor filosofie. Veel belangrijker is dat hij heel erg lief is! Deze foto is gisteren genomen, toen we naar het strand van Noordwijk zijn geweest. Helemaal uitgewaaid en koud, zijn we heerlijk pannekoeken wezen eten.