Wie kent hem niet, de spreuk om iets razendsnel om te toveren. Elk Nederlands kind leert de spreuk weer van zijn of haar ouders, maar waar komt de zin eigenlijk vandaan? Het klinkt wel een beetje als Latijn en de naam
Pilatus is bekend uit de Bijbel. Toverspreuken zijn wel vaker (potjes) Latijn. Wie Harry Potter gelezen heeft zal daar zeker Latijnse woorden in hebben herkend. Het gebruik van het Latijn als mysterieuze en voor velen onbegrijpelijke taal stamt uit de Middeleeuwen. Sommige instanties, met de kerk voorop, hielden vast aan deze traditionele taal. Sinds de functie van keizer van het Romeinse rijk min of meer ging samenvallen met de religieuze macht in de rol van
paus, (ook nog goed te zien aan de kleding trouwens, hoewel geen enkele keizer
Prada's droeg) zijn veel typisch Romeinse en daarmee in feite heidense zaken gehandhaafd. Niet dat een taal, en zeker niet het Latijn
wat heel goed klinkt in een kerk, heidens zou zijn, maar het had voor de man-in-de-straat wel tot gevolg dat hij tittel nog iota van de hele mis begreep. Niet voor niets vertaalde
Luther de Bijbel naar het Duits, zodat men niet meer afhankelijk was van de uitleg van de clerus. Die konden hiervan natuurlijk heel makkelijk misbruik maken. Nog steeds wordt er door de wat traditionelere katholieken weinig thuis uit de Bijbel gelezen en in de missen slechts gepreekt over het leven van Jezus; eigenlijk alleen maar Nieuwe Testament dus. (Dat was wel weer genoeg propaganda om de
papen over te halen zich bij de
geuzen aan te sluiten) Maar goed, vanuit dat oogpunt zou het dus goed mogelijk zijn dat klanken, opgevangen tijdens de mis, werden onthouden maar verbasterd. Mogelijk is dat gebeurt met de zinssnede: "Hoc est corpus meum", dit is mijn lichaam. Met de uitspraak, zo leert de Rooms-Kath
olieke kerk, vindt de
transsubstantiatie plaats en bij die gelegenheid werd een bel geluid. Mogelijk dat dit verbasterd is tot hocus pocus. Een andere verklaring, minder waarschijnlijk, dunkt me, is dat het een verbastering zou zijn van de zin "hoc est poculum", dit is de beker (bij de viering van de eucharistie waarbij de beker wijn wordt opgeheven). Het tweede gedeelte van de 'toverformule' :Pilatus pas, is misschien afkomstig uit de
Apostolische Geloofsbelijdenis waar van Jezus gezegd wordt: "passus sub Pontio Pilato ", ...geleden heeft onder Pontius Pilatus. Op de afbeelding ziet u een inscriptie die is gevonden bij het meer van Galilea en Pilatus (tweede regel) vermeldt als praefect van de Romeinse provincie
Judea. De combinatie van de deze twee stukjes tekst is wel wat bevreemdend en de hele theorie kent geen sterke bewijzen. Hoe het ook zij: toveren blijft spannend of het nu om een konijn uit een hoge hoed gaat of om een koekje dat in een mens verandert en toch nog opgegeten kan worden.
Wie kent hem niet, de spreuk om iets razendsnel om te toveren. Elk Nederlands kind leert de spreuk weer van zijn of haar ouders, maar waar komt de zin eigenlijk vandaan? Het klinkt wel een beetje als Latijn en de naam Pilatus is bekend uit de Bijbel. Toverspreuken zijn wel vaker (potjes) Latijn. Wie Harry Potter gelezen heeft zal daar zeker Latijnse woorden in hebben herkend. Het gebruik van het Latijn als mysterieuze en voor velen onbegrijpelijke taal stamt uit de Middeleeuwen. Sommige instanties, met de kerk voorop, hielden vast aan deze traditionele taal. Sinds de functie van keizer van het Romeinse rijk min of meer ging samenvallen met de religieuze macht in de rol van paus, (ook nog goed te zien aan de kleding trouwens, hoewel geen enkele keizer Prada's droeg) zijn veel typisch Romeinse en daarmee in feite heidense zaken gehandhaafd. Niet dat een taal, en zeker niet het Latijn 
wat heel goed klinkt in een kerk, heidens zou zijn, maar het had voor de man-in-de-straat wel tot gevolg dat hij tittel nog iota van de hele mis begreep. Niet voor niets vertaalde Luther de Bijbel naar het Duits, zodat men niet meer afhankelijk was van de uitleg van de clerus. Die konden hiervan natuurlijk heel makkelijk misbruik maken. Nog steeds wordt er door de wat traditionelere katholieken weinig thuis uit de Bijbel gelezen en in de missen slechts gepreekt over het leven van Jezus; eigenlijk alleen maar Nieuwe Testament dus. (Dat was wel weer genoeg propaganda om de papen over te halen zich bij de geuzen aan te sluiten) Maar goed, vanuit dat oogpunt zou het dus goed mogelijk zijn dat klanken, opgevangen tijdens de mis, werden onthouden maar verbasterd. Mogelijk is dat gebeurt met de zinssnede: "Hoc est corpus meum", dit is mijn lichaam. Met de uitspraak, zo leert de Rooms-Kath
olieke kerk, vindt de transsubstantiatie plaats en bij die gelegenheid werd een bel geluid. Mogelijk dat dit verbasterd is tot hocus pocus. Een andere verklaring, minder waarschijnlijk, dunkt me, is dat het een verbastering zou zijn van de zin "hoc est poculum", dit is de beker (bij de viering van de eucharistie waarbij de beker wijn wordt opgeheven). Het tweede gedeelte van de 'toverformule' :Pilatus pas, is misschien afkomstig uit de Apostolische Geloofsbelijdenis waar van Jezus gezegd wordt: "passus sub Pontio Pilato ", ...geleden heeft onder Pontius Pilatus. Op de afbeelding ziet u een inscriptie die is gevonden bij het meer van Galilea en Pilatus (tweede regel) vermeldt als praefect van de Romeinse provincie
Judea. De combinatie van de deze twee stukjes tekst is wel wat bevreemdend en de hele theorie kent geen sterke bewijzen. Hoe het ook zij: toveren blijft spannend of het nu om een konijn uit een hoge hoed gaat of om een koekje dat in een mens verandert en toch nog opgegeten kan worden.
No comments:
Post a Comment